Reforma unii celnej: EU Customs Data Hub – fundament cyfrowej rewolucji celnej

Do końca bieżącego roku planowane jest przyjęcie nowego Unijnego Kodeksu Celnego (obecnie dobiegają końca prace w Radzie UE i przed nami trilogi). Jednym z podstawowych założeń reformy jest przyjęcie bardziej scentralizowanego i cyfrowego podejścia do procesów celnych, które powinno obniżyć koszty przestrzegania przepisów ponoszone przez przedsiębiorców, poprawić efektywność działania krajowych administracji celnych i zapewnić bardziej skuteczną, wzmocnioną i odporną na oszustwa unię celną. Jednym z kluczowych narzędzi umożliwiających realizację tego celu ma być stworzenie unijnego centrum danych celnych (EU customs data hub). W pierwszym etapie centralny hub danych celnych ma obsługiwać obrót e-commerce i zacząć funkcjonować w roku 2028. Konieczne jest więc podjęcie prac zmierzających do określenia architektury tego rozwiązania, doprecyzowania procesów i danych, które ma obsługiwać i wspierać. Do sukcesu potrzebna jest współpraca i dialog interesariuszy: Komisji Europejskiej, administracji celnych państw członkowskich, dostawców IT z doświadczeniem w obszarze e-cła oraz przedsiębiorców – na tym etapie z branży e-commerce. Podczas debaty chcemy wzmocnić ten dialog, porozmawiać o tym jak nowe rozwiązania powinny wyglądać, co jest możliwe i efektywne, jakie działania są potrzebne, aby to przedsięwzięcie okazało się sukcesem. Bez właściwie zaprojektowanego i działającego systemu IT wspierającego e-commerce cele reformy celnej – poprawa konkurencyjności rynku UE i bezpieczeństwa konsumentów – nie będą mogły być w pełni osiągnięte.

Podsumowanie debaty:

Panel poświęcony był reformie unii celnej UE i budowie jednolitego systemu danych celnych, który ma zastąpić ponad 110 krajowych systemów IT funkcjonujących obecnie w państwach członkowskich.
W trakcie debaty podkreślano, że EU Customs Data Hub ma stworzyć jedno, centralne środowisko gromadzenia i wymiany danych, co pozwoli uprościć procedury, zwiększyć bezpieczeństwo obrotu towarowego i wzmocnić konkurencyjność rynku wewnętrznego.

Uczestnicy debaty zwracali uwagę na:

konieczność transparentnych i bezpiecznych mechanizmów wymiany danych pomiędzy administracjami i biznesem,
znaczenie jakości danych i interoperacyjności systemów,
potrzebę koordynacji i współprojektowania (co-design) z udziałem sektora prywatnego,
zapewnienie cyberbezpieczeństwa i odporności systemu,
oraz zagadnienia odpowiedzialności, proporcjonalności wymogów i wsparcia dla MŚP.

Metafora zaproponowana przez Franka Heijmanna – że obecny system celny UE przypomina podróż z wykorzystaniem ponad 110 promów, z których każdy ma własne zasady i rozkład, podczas gdy Data Hub ma być jednym mostem łączącym wszystkie brzegi – znakomicie oddała sens planowanej reformy.

Wnioski i rekomendacje

W konkluzjach panelu podkreślono, że sukces reformy będzie zależeć od:

ścisłej współpracy między Komisją Europejską, państwami członkowskimi i biznesem,
otwartej architektury systemu opartej na standardach i otwartych interfejsach (API),
stopniowego i dobrze zaplanowanego wdrożenia,
a także od budowy zaufania i wspólnego zarządzania danymi w całym ekosystemie celnym UE.

Panel zakończył się wspólnym przekonaniem, że EU Customs Data Hub stanie się kluczowym narzędziem cyfrowej transformacji unii celnej, umożliwiając szybszą i bezpieczniejszą wymianę handlową w Europie, przy jednoczesnym wzmocnieniu nadzoru i efektywności administracji.